• start
• steentijd
• bronstijd
• ijzertijd
• romeinse tijd
• vroege middeleeuwen
• late middeleeuwen
• nieuwe tijd
• recente tijd

Kasteel Schonauwen

De huidige kasteeltoren van Schonauwen is ergens in de 14e eeuw gebouwd. Het is een van de oudste nu nog zichtbare gebouwen in de gemeente Houten. Het eerste huis stond al in de 13e eeuw op deze plaats.

De vroegste vermelding van het Schonauwen gaat terug tot het jaar 1261*, als eigendom van de Norbertijnabdij van Mariënweerd (Beesd). Deze abdij had grond in zijn bezit in de pas aangelegde ontginningsgebieden. Vermoedelijk is rond 1271 ook een huis gebouwd, waar ridder Dirk Splinter van Beusichem in woont. Hij behoorde tot de Stichtse edelen die
Floris V steunden. Dit huis Schonauwen draagt in die tijd verschillende namen, zoals Huis te Weteringe en Huys te Blancouwen.

Rond 1305 gaat Jan II van Culemborg flink aan het verbouwen. Het huis heet vanaf dat moment Schonauwen. Hubrecht wordt ermee beleend en noemt zich Hubrecht Van Schonauwen.

Het huis wordt een imposante waterburcht. Het kasteel had een 13,5 meter hoge ronde toren dat onderdeel was van een kasteel. Dit kasteel bestond uit woonvleugels omringt door een gracht en was via een brug verbonden met een voorburcht. Hier stonden dienstwoningen, die via een gracht met de buitenwereld waren verbonden.

Om bij het kasteel te komen moest de bezoeker eerst twee bruggen passeren. Uit archeologisch onderzoek blijkt dat het kasteel 15 bij 20 meter in omvang was. De gracht lag direct tegen het kasteel en was 25 tot 38 meter breed. Vermoedelijk is de toren in de 14e eeuw gebouwd. Uit de gebruikte bakstenen is duidelijk dat de toren niet van voor het jaar 1300 is.


In de loop der eeuwen vinden er verbouwingen plaats. Regelmatig verkeerde het kasteel in slechte staat en werd er verbouwd. Elke keer zag het kasteel er anders uit.

In de 17e eeuw wordt het kasteel ingrijpend verbouwd. Het kasteel wordt omgevormd van een middeleeuws bouwwerk naar een zeventiende eeuws buitenhuis. Het omringende terrein wordt opnieuw ingericht in een formele tuin met bloemen, moestuinen en boomgaarden omringd door lanen. De gracht direct naast het kasteel wordt gedempt en volgestort met middeleeuws bouwpuin.

In 1813 werd het kasteel op de ronde hoektoren na gesloopt. Bewoners in de 19e eeuw vonden al die kastelen maar duur in onderhoud en de materialen waren goed te hergebruiken. In 1941 en 1944 kwam er een aanbouw in historische stijl, dat nu nog zichtbaar is. Op het terrein staat verscholen tussen de bomen een koetshuis.

In 2001 bleek de op koeienhuiden gefundeerde toren scheef te staan. De angst bestond dat verandering van de grondwaterstand vanwege de nieuwbouw rond de toren, zou zorgen voor een versnel verval. De waterpartij langs Granietsteen is rond 2008 aangelegd.


*Er is een bron uit 1730 die meldt dat het Schonauwen al in 1240 bestond eigendom was van het geslacht Proeys.

1240 / heden

Tijdlijn